Metalaşma Kıskacı:
Özgürlük Maskesi Altında Modern Esaret

Antik Roma hukukunda kadın, ‘infirmitas sexus’ (cinsiyet zayıflığı) gerekçesiyle ömür boyu bir erkeğin vesayeti altında, hukuki bir ‘nesne’ olarak görülürdü. Ortaçağ Avrupa’sında ise kadının ruhunun olup olmadığı tartışılırken, Sanayi Devrimi ile birlikte kadın, en ağır şartlarda çalışan, emeği ucuzlatılmış bir ‘üretim aracı’ konumuna itildi. Batı medeniyeti, kadını evinden çıkarırken ona hürriyet değil, fabrikalarda ve reklam vitrinlerinde yeni bir kölelik biçimi sundu.

Bugünün ‘modern’ dünyasında ise bu sömürü biçim değiştirmiştir. Kapitalizm, kadını ‘özgürleştirme’ bahanesiyle onu estetik endüstrisinin, moda sektörünün ve cinsel nesneleştirmenin merkezine yerleştirmiştir. Kadın, artık kendi bedeninin sahibi değil, küresel pazarın en çok satan vitrin malzemesidir. Bu, tarihin gördüğü en büyük iki yüzlülüktür; zira kadının bedeni teşhir edildikçe ruhu görünmez kılınmaktadır.

İslam, Batı’nın kadına mülkiyet hakkını ancak 19. yüzyılın sonlarında kerhen tanıdığı bir dünyada, 7. yüzyılda kadına tam bir iktisadi bağımsızlık bahşetmiştir. Kur’an, kadını babasının veya kocasının malı değil; kendi kazancının, mirasının ve iradesinin mutlak sahibi kılmıştır. İslam’da kadın, bir erkeğin rızasına mahkûm bir figür değil, ‘şahsiyet’ onuruyla donatılmış, ilim meclislerinde fetva veren, ticaret kervanlarını yöneten ve toplumu inşa eden ana sütundur.

Tesettür ise bu devrimin en zarif kalkanıdır. İslam, kadını ‘görsel bir meta’ olmaktan çıkarıp ‘insani bir özne’ seviyesine yükseltmek için onun bedensel hatlarını nazarlardan saklamış, böylece muhatabın kadının bedenine değil, fikrine ve ruhuna odaklanmasını sağlamıştır. Bu, kadının metalaşmaya karşı en büyük başkaldırısıdır. İslam’ın kadına bakışı, ’emanet’ kavramıyla şekillenir; bu emanet, zayıflığın değil, korunması gereken kutsal bir izzetin nişanesidir.

Modern çağın göz kamaştıran ışıkları altında, her gün aynalara ve ekranlara hapsedilen ruhlarımızı düşünelim. Beğeni sayılarıyla ölçülen bir değer duygusu, aslında ne kadar kırılgan ve ne kadar dışa bağımlıdır? Kadın, modernitenin kendisine biçtiği ‘her daim genç, her daim güzel ve her daim arzulanır’ olma zorunluluğu altında aslında kendi fıtratına yabancılaşmıyor mu?

Hz. Meryem’in mabetteki sükûnetini, Hz. Hatice’nin ticaret yollarındaki asaletini ve Hz. Aişe’nin ilim kürsüsündeki otoritesini hatırlayın. Onlar, bedensel bir teşhirle değil, ruhsal bir vakarla tarihe yön verdiler. Bugünün kadını, modernitenin elinden ‘kendini’ geri almalı ve İslam’ın ona sunduğu ‘dokunulmaz izzet’ kalesine yeniden sığınmalıdır.

Bugünün Müslüman kadını, modern dünyanın dayattığı ‘nesneleşme’ tuzağına karşı, İslam’ın ‘özneleşme’ davetine icabet etmelidir. İzzet, modanın geçici rüzgarlarında değil, vahiyle belirlenmiş fıtri sınırlardadır. Kadın, bir reklamın süsü değil, bir medeniyetin kurucu iradesidir.

Erkeklere düşen ise, kadını bir ‘meta’ olarak gören cahiliye bakış açısının modern versiyonlarını terk edip, Nebevi vasiyete sadık kalarak kadını ‘Allah’ın bir emaneti’ ve ‘izzetli bir şahsiyet’ olarak baş tacı etmektir. Kurtuluş, bedenin piyasalaşmasında değil, ruhun Allah’a kul olarak özgürleşmesindedir.